Met als belangrijkste doel: je ding weer kunnen doen, wat je uitdaging ook is.
Een belangrijk onderdeel hiervan is het Ecosysteem Mentale Gezondheid:
Collectieve en geïntegreerde aanpak
Herstel vindt plaats in een context van verbondenheid. Dit vraagt om het activeren van de fysieke en digitale gemeenschap als de primaire helende omgeving. De verschuiving gaat van zorg voor het individu naar het versterken van de sociale weefkracht.
Er zijn inmiddels in het Ecosysteem (neem het GEM Groepenhuis in de Noordwestelijke Veluwe) en buiten het Ecosysteem (neem het Huis van de Tijd van de Sociale Benadering Dementie in Amsterdam) veel ervaringen opgedaan die we verder kunnen brengen. Hiervoor is, net als voor ‘Het Nieuwe Gesprek’ Instrumentarium en vrije ruimte nodig om met elkaar te leren.
Waarom moeten we dit doen? Hoe werkt dat? Wat gaat dat kosten? Bekijk het in ons animatiefilmpje van de Populatiereis.
Elementen van een Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM)
De hulpvrager heeft binnen het ecosysteem de mogelijkheid om gebruik te maken van verschillende voorzieningen. Deze sluiten op elkaar aan. Het ecosysteem biedt de volgende vier bouwstenen.
1. Verkennend gesprek
Het ‘nieuwe gesprek’ normaliseert psychisch lijden en verplaatst de focus van classificatie naar het levensverhaal en de context. Het is de kern van de menselijke maat. Dit gesprek bestaat inmiddels als ‘Verkennend Gesprek’ op steeds meer plaatsen in Nederland. Vanuit de Ecosystemische gedachte willen we gaan ontdekken wat de beste plaats(en) voor het gesprek is (zijn), wat het beste profiel voor een gesprekshouder zijn en wat de ideale randvoorwaarden zijn.
2. Collectieve voorzieningen
Waar mogelijk, maakt de hulpvrager gebruik van collectieve hulpbronnen. Deze zijn direct toegankelijk en laagdrempelig. Voorbeelden zijn groepsbehandelingen in de ggz, herstel- en participatiegroepen, lotgenotencontact of preventieprogramma’s, bijvoorbeeld gericht op leefstijl of dagbesteding. De voorzieningen kunnen onder andere worden aangeboden vanuit de ggz, herstelacademies, welzijnsorganisaties of ervaringswerkers.
3. Modulaire/adaptieve ggz
Zorg wordt ingebed in het gewone leven, met flexibele nabijheid en snelle opschaling. De specialist is niet langer ‘eigenaar van het traject’, maar de verbindende factor binnen het ecosysteem (mens, netwerk, omgeving). Vanuit de Nieuwe ggz zijn hier de afgelopen jaren diverse ontwerpen voor gemaakt. Ze hebben nog nauwelijks geoperationaliseerd kunnenworden, omdat de huidige financieringsstructuren, de wet- en regelgeving dit (nog) niet mogelijk maken. Het instrumentarium biedt ons die gelegenheid wel.
4. Digitale gemeenschap
Digitale omgevingen maken nabijheid, peer support en leren schaalbaar. Het is een laag van ontmoeting die is verbonden met de fysieke praktijken in de wijk. Op nationaal niveau is hier veel ervaring mee opgedaan, denk aan PsychoseNet en Proud2BMe). Lokaal nog minder, zeker nog niet in de verbinding met een lokaal Ecosysteem “op de grond” en nationale digitale gemeenschappen of apps.
Als koploperregio’s bouwen we samen aan regionale digitale gemeenschappen, delen we bouwstenen en infrastructuur en sluiten we samen aan op nationale (backbone) ontwikkelingen.
Daarnaast kunnen regio’s ook regionale eCommunities opzetten, bijvoorbeeld voor het verkennend gesprek, voor groepsgesprekken of voor de modulaire/adaptieve ggz.
Instrumentarium in de maak
Naast regio’s zijn ook systeempartijen zoals de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA), het Zorginstituut Nederland, MIND, Zorgverzekeraars en het Ministerie van VWS enthousiast. Zij vragen De Nieuwe GGZ: vertel ons wat wij kunnen doen om de bloei van zulke ecosystemen te stimuleren en faciliteren. Dit voorstel maken we in cocreatie met de koploperregio’s en de genoemde systeempartijen. Het plan bevat instrumenten waarmee we snel aan de slag kunnen, een aanpak die ons in staat stelt samen te leren en een methode om te komen tot duurzame oplossingen. Dit instrumentarium, dat voor en met alle betrokkenen is samengesteld, presenteren we in januari 2026. Zie ons Nieuwsbericht
Regionale samenwerking
We werken samen met meerdere regio's die zijn geïnspireerd door het gedachtegoed van De Nieuwe GGZ en de principes van het Ecosysteem Mentale Gezondheid. De twee regio's met wie die samenwerking op dit moment het meest intensief is zijn Gezond Veluwe en Gezond Groningen.
Elke regio die met deze aanpak aan de slag wil, kan daarmee beginnen. De Nieuwe GGZ stelt kennis, tools en inspiratie beschikbaar. Meer weten? Neem dan contact met ons op.
Brede sociale benadering
De sociale benadering beperkt zich niet tot een specifieke doelgroep. Het is een manier om te kijken naar kwetsbaarheid. De sociale benadering stelt de mens centraal in plaats van de aandoening. Het is een aanpak waarbij het individu zich niet hoeft aan te passen aan het systeem, maar het systeem een individuele benadering mogelijk maakt.
Een beweging als die van Ecosystemen Mentale Gezondheid staat daarom niet op zichzelf. Ook in palliatieve zorg, dementiezorg en andere vormen van zorg wordt gestreefd naar de sociale benadering. We zijn samen onderdeel van een lerend netwerk en beweging.
Partners in cocreatie
Cocreatie is een centraal begrip in de sociale benadering. Niemand kan dit alleen. Daarom is er veel samenwerking tussen verschillende partijen om de sociale benadering van mentaal lijden om te zetten in concrete, toegankelijke, effectieve mentale zorg.
Institutioneel: een nieuw systeem
Op institutioneel niveau werken we onder andere samen met het ministerie van VWS, de Nederlandse Zorg Autoriteit en zorgverzekeraars. Samen bouwen we aan een systemische aanpak en werken we aan de randvoorwaarden, waaronder een gezonde structuur voor financiering.
Regionaal: ecosystemen bouwen
We verbinden onze visie op mentale gezondheid aan een veranderaanpak die regio’s kunnen toepassen. In cocreatie komen we zo stap voor stap tot daadwerkelijke maatschappelijke verandering. Daarbij hebben we contact met regionale bestuurders, gemeenten en behandelaren.
De Nieuwe GGZ deelt kennis, tools en inspiratie. De partners in de regio bouwen zelf het ecosysteem en creëren platforms, tools en systemen waarmee ze een passend antwoord bieden op mentaal lijden. Bekijk hier enkele voorbeelden.
Landelijk: platforms en tools
De regionale ecosystemen maken ook gebruik van landelijke platforms en tools. Bijvoorbeeld Pyschosenet en Proud2bme.
Individueel: de mens centraal
Ook op individueel niveau kun je spreken van cocreatie. De hulpvrager werkt samen met de hulpgever aan het kiezen van de juiste hulp op het juiste moment. Het verkennend gesprek vormt daarbij een startpunt.