Wat ZonMw erin zag
De beoordelingscommissie noemt een aantal punten expliciet als sterk.
Dit project versnelt wat er al is. De Nieuwe ggz begon tien jaar geleden aan de beweging rond Ecosystemen Mentale Gezondheid. In de Noordwestelijke Veluwe en Zeewolde en in de regio Midden-IJssel, binnen de samenwerking van Salland United, werken mensen er inmiddels dagelijks aan. De commissie vindt de aanpak helder en passend bij wat de Nieuwe ggz al langer doet.
Er staat een netwerk achter. De commissie spreekt van “een aantoonbaar, relevant netwerk waaruit draagvlak voor de aanpak blijkt”. Het gaat om regio's, ervaringsdeskundigen, kennispartners en landelijke instellingen die zich er met naam aan verbonden hebben.
Ervaringsdeskundigheid zit overal in. Volgens de commissie is ervaringsdeskundigheid geen apart onderdeel van het project. Ze loopt door alle onderdelen heen.
Daarmee is de waardering vooral een compliment aan de mensen die dit werk al jaren doen.
Waarom dit nodig is
Jaarlijks doet ruim tien procent van de Nederlanders een beroep op de geestelijke gezondheidszorg. De maatschappelijke kosten lopen op tot tientallen miljarden euro's.
Wat iemand dwarszit, gaat vaak minstens zoveel over wonen, werk, geld, relaties of eenzaamheid als over een diagnose. Een aanpak die alleen vanuit behandeling denkt, schiet dan tekort.
Wat een ecosysteem mentale gezondheid is
Een ecosysteem begint bij de vraag wat mensen in een regio nodig hebben om mentaal gezond te blijven of te worden. Het verbindt alles wat daaraan bijdraagt: de ggz, maar net zo goed herstelinitiatieven, woonbegeleiding, verslavingszorg, de GGD, gemeenten, de politie en de buurt zelf. Op de Veluwe zitten al die partijen al met elkaar aan tafel.
Elke regio komt daarbij vier vragen tegen:
- Waar voer je het eerste goede gesprek?
- Wat kan de gemeenschap zelf dragen?
- Hoe haakt een professional aan op het moment dat het nodig is?
- Wat kan er online?
De vier bouwstenen: het gesprek, de gemeenschap, de flexibele professional en online.
Wat de komende twee jaar gebeurt
- In gesprek. Met inwoners en naasten over wat mentale gezondheid voor hen betekent.
- In de praktijk uitproberen. Regio's werken de vier vragen uit, met aandacht voor mensen met ernstige psychiatrische problematiek.
- Afspraken en financiering die passen. Samen met de regio's, het ministerie van VWS, de NZa, het Zorginstituut en de VNG. Een van de inspiratiebronnen is een Frans voorbeeld waarin burgers zelf meepraten over het bestuur.
- Van elkaar leren. Regio's leren van elkaar en houden samen bij wat werkt, onder meer met een Ecosysteem Monitor.
De subsidie is bestemd voor de verbindende rol tussen de regio's. Wat op de Veluwe werkt, komt zo in Midden-IJssel terecht, en andersom. En vragen die een regio niet alleen kan oplossen, komen met gewicht bij de landelijke instellingen op tafel.
Gedragen door een brede kring
De koploperregio's Noordwestelijke Veluwe en Zeewolde en Midden-IJssel (binnen de samenwerking van Salland United) zetten hun schouders eronder. Ze krijgen gezelschap van het ervaringsdeskundige netwerk Inbegrepen (Groningen, Friesland en Drenthe) en het startende netwerk rond Amsterdam UMC. Met verschillende andere regio's verkennen we hoe zij kunnen aansluiten; die uitnodiging staat open voor heel Nederland.
De kennispartners MIND, de Sociale Benadering Dementie, de Sociale Benadering Palliatieve Zorg en Phrenos steunen het project. Het ministerie van VWS, de NZa, het Zorginstituut en de VNG denken mee over beleid en bekostiging die bij deze aanpak passen.
Reacties
“Mentale gezondheid ontstaat niet alleen in behandelkamers, maar vooral in het dagelijks leven: waar mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten. Met deze subsidie kunnen we samen met inwoners, naasten en professionals ontdekken hoe ondersteuning eerder, menselijker en dichterbij kan worden georganiseerd. Ervaringskennis is daarbij geen aanvulling achteraf, maar een gelijkwaardige bron voor het ontwikkelen van wat werkelijk helpt.”
— Irene van de Giessen, ervaringsdeskundige, namens het team van de Nieuwe ggz
“In Midden-IJssel zien we elke dag dat mensen het best geholpen zijn als zorg, welzijn en de buurt samen optrekken. Veel van wat we daarbij tegenkomen, lossen we niet alleen in onze eigen regio op. Met deze toekenning kunnen we dat samen met andere regio's en met de landelijke partijen aanpakken. Op 17 november ontvangen we die regio's in Deventer.”
— Harm Gijsman, Manager Zorg, Dimence Groep, namens de regio Midden-IJssel
“Op de NW Veluwe & Zeewolde hebben we bij het verder vormgeven van het Ecosysteem Mentale Gezondheid behoefte aan ondersteuning in domeinoverstijgende oplossingen die wij niet binnen onze eigen regio kunnen oplossen. We maken graag gebruik van de expertise en het netwerk van de mensen van De Nieuwe ggz om aan tafel met VWS, NZa, Zorginstituut, VNG en andere regio's te gaan.”
— Peter Hollemans, wijkmanager huisartsenzorg Harderwijk, Ermelo & Zeewolde, Medicamus, namens het Ecosysteem Noordwestelijke Veluwe en Zeewolde
Vooruitblik
Op 17 november komen de koploperregio's, het landelijke team en het ministerie van VWS, de NZa, het Zorginstituut en de VNG weer samen, tijdens de Ecosystemen Routekaart Werksessie.
Het doel op de lange termijn is een beproefde manier van werken waarmee elke regio in Nederland zelf een ecosysteem rond mentale gezondheid kan opbouwen.
Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door ZonMw.